دسامبر 05 2001

ژرف نگار، دانش طراحي تصاوير سه بعدي جادويي

دسته: تألیفadmin @ 5:20 ب.ظ

• نام کتاب: ژرف نگار، دانش طراحي تصاوير سه بعدي جادويي
• زبان: فارسی
• نویسنده: نیما دارابی
• شابک: 964-334-088-0
• ناشر: انتشارات روزنه
• تاریخ نگارش: اسفند 73 – مهر 80
• تاریخ انتشار: 1380
• بهای بسته: 2250 تومان
• تعداد صفحات: 124
• ضمایم: پوسترهاي رنگي در آخر كتاب، لوح فشرده ي نرم افزار ژرف نگار

معرفی کتاب و نرم افزار ژرف نگار، دانش طراحی تصاویر سه بعدی جادویی:
کتاب حاضر دربردارنده تاريخچه فن اتواستریوگرافی، فرآیند کارکرد، فرمول هاي رياضي و شيوه دقيق طراحي و توليد تصاوير اتواستریوگرام (ژرف نما) به كمك رايانه مي باشد. به همراه اين كتاب نرم افزار ژرف نگار نيز بر روي يك لوح فشرده عرضه شده است. اين نرم افزار توانايي توليد تصاوير را با نقش زمينه و موضوع دلخواه كاربر دارا است. در پايان كتاب پوسترهاي رنگي كه از توليدات همين نرم افزار است عرضه شده اند. تصاويري كه در اين سايت مشاهده مي كنيد نيز با همين برنامه طراحي شده اند. پرونده هاي موضوع و نقش زمينه ي اين تصاوير بر روي ديسكت برنامه موجود است. خودآموز كامل اين نرم افزار نيز در كتاب ژرف نگار عرضه شده است. تا كنون كتاب ها، مجلات و تصاوير زيادي درباره ژرف نما ها به چاپ رسيده اند، اما ژرف نگار تنها كتابي است كه راز توليد اين تصاوير را فاش مي كند. ژرف نگار را از كتاب فروشي ها و فروشگاه هاي رايانه اي تهيه كنيد. حتما لوح فشرده ي نرم افزار را به همراه كتاب از فروشنده بخواهيد.

استریوگرافی چيست؟
استریوگرافی دانش و فن آوري شبيه سازي فضاهاي سه بعدي براي بيننده اي است كه در آن فضا قرار ندارد، به گونه اي كه ژرفاي اشيا، دوري و نزديكي و برجستگي و فرورفتگي براي وي ملموس باشد. استریوگرافی شيوه ها و تكنيك هاي متنوعي دارد و روز به روز با پيشرفت دانش به اقسام آنها افزوده مي شود. همه ي اين شيوه ها يك هدف كلي دارند و آن اين است كه چنانكه در حالت طبيعي و در ديد سه بعدي روي مي دهد دو تصوير متفاوت را به چشم بيننده برسانند به گونه اي كه وي احساس كند كه در برابر منظره ي سه بعدي حقيقي قرار دارد، در حالي كه چنين نيست. اثرگذاري برخي از اين شيوه ها (مثلا تماشاي فيلم هاي پر تحرك سه بعدي در سالن ها ي ويژه) بر بيننده گاهي چنان است كه در مدت كوتاهي حس سرگيجه و حالت تهوع به وي دست مي دهد. به هر حال به نظر مي رسد كه امروزه مي توانيم به اين پديده به عنوان يك رسانه ي ديداري توانمند نگاه كنيم. رسانه اي كه با زنده كردن بعد سوم و القاي حس عمق، فضاي سه بعدي حقيقي يا خيالي مورد نظر ما را براي مخاطبان مان به تمامي مجسم مي كند.

تاریخچه استریوگرافی:
سه بعدي بینی احجامی که واقعا در پیش چشم نیستند (استريوگرام) مانند هر دستاورد بشر سرگذشتي دراز دارد. گفته مي شود كه در كاشي هاي كف ساختمان هاي باستاني رومي الگوهاي سه بعدي نمايانه اي به چشم مي خورد. هر چند که معلوم نيست اين نقوش به طور آگاهانه پديد آمده باشند. نخستين گزاره هاي عمي در اين باره را مي توان به اقليدس هندسه دان يونان باستان نسبت داد. تا آنجا كه مي دانيم وي نخستين كسي بود كه در مقاله اي درك سه بعدي اشيا را با وجود دو چشم انسان مرتبط دانست.
با چشم پوشي از يك خلاء دو هزارساله (كه با ظهور مسيحيت در همه عرصه هاي بشري به چشم مي خورد) در سال 1838 م. چارلز ويتستون مخترع انگليسي دستگاه پيچيده اي از آينه ها اختراع كرد كه دو نماي بزرگ طراحي شده از يك جسم را به طور مصنوعي به دو چشم منتقل مي كردند و از اين راه حس تماشاي حجمي سه بعدي را در شخص ايجاد مي نمودند. يك سال پس از آن دوربين عكاسي اختراع شد. با اختراع دوربين ثبت تصاوير احجام سه بعدي از زواياي دلخواه به آساني امكان پذير شدو عكاسي سه بعدي پيشرفت كرد. چندي بعد اليور وندل هولمز استريوگرام پيچيده تري با ميدان ديد وسيع تر ساخت كه توانايي تنظيم روي تصاوير را دارا بود. دوران عكاسي سه بعدي 80 سال به طول انجاميد تا در سال 1920 با ظهور سينما به پايان رسيد. در سال 1950 روش هاي آناگليف پا به عرصه ي وجود نهادند. اين تصاوير بر اساس قانون عبور انتخابي نور ايجاد شده بودند و بيننده با زدن عينكي با چشمي هاي قرمز و سبز مي توانست حجم نهفته در اين تصاوير مسطح را آشكار كند. همزمان با پيشرفت آناگليف هاي تصويري فيلم هايي با همين مضامين ساخته شدند. بعدها اتاقك هاي متحركي براي نمايش فيلم ساخته شدند تا احساس حضور در ماجراي فيلم را هر چه بيشتر براي بيننده ايجاد كنند. در دهه هاي 1960 و 1970 م. سالوادور دالي سوررئاليست نقاشي هاي استريوگرافيكي را به همين سبك پديد آورد. وي براي انتقال دو تصوير به دو چشم از اختراع قديمي ويتستون استفاده كرد. شيوه ي كاركرد تصاوير آناگليف به گونه اي بود كه دو نماي سياه و سفيد از دو زاويه ي نزديك به هم يك شيء تهيه مي شد. سپس دو نما با يكديگر به گونه اي تلفيق مي گرديد كه بيننده با ايتفاده از عينك هايي كه يك شيشه ي آن سبزرنگ و شيشه ي ديگر آن سرخ رنگ (يا هر دو رنگ مكمل ديگر) مي بود، مي توانست دوباره هر يك از آن تصاوير را استخراج كرده و به هر چشم تصوير مربوطه را ارسال نمايد.

اتواستریوگرام (Autostereogram)، استریوگرامی بدون نیاز به چشم مسلح:
تا بدینجای تاریخ همه ی استریوگرام ها به نحوی به ابزارهایی برای مجهز کردن چشم در راه آشکارسازی حجم نهفته در دل تصاویر وابسته بودند. ایده ای که هنوز بکر مانده بود، این بود که تغییر حالت نگاه می تواند جایگزین آلات خارجی باشد. در سال 1970 م. ماسايوكي ايشو هنرمند ژاپني با ستفاده از چهار نوار موازي به هم پيوسته از الگوهاي تصادفي نخستين استريوگرام تك تصويري يا اتواستريوگرام (همان چيزي كه ما تصوير سه بعدي جادويي مي ناميم) را پديد آورد. در 1974 م. يك سويسي اين كار را با شش نوار كرد. هنر اين دو تن بيش از هر چيز در اين بود كه با استفاده از دست و بدون دخالت رايانه ظرافت هاي نهفته در اين تصاوير را پديد مي آوردند. در سال 1979 م پروفسور كريستوفر تايلر روانشناس انگليسي با استفاده از امكانات رايانه اي و همكاري كلارك مائورين برنامه نويس تصاويري از اين دست پديد آورد. در سال 1991 م يك آلماني با توليد تصاوير متنوعي از اين دست اين امر را به سوي تجاري شدن سوق داد و از آن پس پوسترها و مجالت و كتاب هاي بي شماري از اين دست چاپ شدند.
امروزه استريوگرام ها به طور كلي علاوه بر .سرگرمي مصارف جديدي نيز پيدا كرده است تكنيك در جغرافي، هواشناسي و مصارف نظامي افراد را در درك بهتر ناهمواري هاي محيطي ياري مي دهد. در زيست شناسي و شيمي براي درك ساختارهاي ذره بيني سلولي و مولكولي كاربرد دارد. در علم پزشكي نيز پزشكان با كمك اين شيوه در تحقيقات خود بر روي سرخرگ ها نتايج موفقيت آميزي گرفته اند. هرچند كه اتواستريوگرام ها يا ژرف نماهايي از اين دست كه در آنها موضوع سه بعدي سازي با نقش زمينه هيچ ارتباط منطقي ندارد بيشتر براي سرگرمي استفاده مي شوند. مزيت بزرگ آنها در اين است كه آشكارسازي حجم نهفته در دل آنها با چشم غير مسلح و بدون دخالت هيچ دستگاه خارجي و تنها با تغيير دادن حالت نگاه امكان پذير است .

اتواستریوگرام ها چگونه کار می کنند؟
مي دانيم كه دو چشم ما از دو جايگاه مختلف جهان را مي نگرند و هنگام مشاهده يك شيء هر دو بدان خيره مي شوند. تشخيص فاصله نقطه مورد مشاهده از چشم در حالت كلي به طور ناخودآگاه بر اساس زاويه ميل دو چشم به يكديگر مشخص مي شود. در حالتي كه امتداد دو نگاه با يكديگر موازي باشند و يكديگر را در دوردست ها قطع كنند، مغز تشخيص فاصله دور را مي دهد. هر چه دو چشم به يكديگر نزديك شوند، و هرچه زاويه بين دو امتداد نگاه بيشتر شود، نقطه برهم نهي دو چشم كه محل قرار گرفتن شيء مورد مشاهده است، به چشم نزديك تر مي شود. بنابراين مغز از تفاوت هاي جزئي دو تصويري كه به دو چشم مي رسد حجم واقعي اشياء و فواصل نسبي آنها را از چشم درك مي كند. اين همان حقيقت كليدي است كه در ژرف نماها و همه ي اشكال گوناگون استريوگرام ها به كار رفته است
ژرف نماهاي پيچيده تر از تركيب يك تصوير زمينه همچون كاغذ ديواري و يك حجم سه بعدي به دست مي آيند مي توان به طور ساده قرار داد كرد كه حجم سه بعدي با يك تصوير دوبعدي سياه و سفيد جايگزين شود كه در آن نقاط روشن تر برجسته تر و نقاط تيره تر فرورفته تر باشند. در اين صورت مي توان با تركيب نقش زمينه و تصوير موضوع ژرف نمايي را چنان پديد آورد كه زمينه آن با نقش زمينه فرش شده باشد ولي در دلش حجم نشان داده شده در تصوير موضوع را در بر گيرد.

چگونه حجم نهفته در دل اتواستریوگرام ها را آشکار کنیم؟
براي مشاهده اين تصاوير دو شيوه كلي وجود دارد روش متقاطع و روش موازي. در روش موازي امتداد نگاه دو چشم يكديگر را در پشت صفحه قطع مي كنند، بنابراين براي يك استريوگرام دو تصويري چشم راست تصوير راست را مي بيند و چشم چپ تصوير چپ را. در روش متقاطع امتدادهاي دو نگاه يكديگر را در جلوي صفحه قطع مي كنند. اين بدان معنا است كه بيننده براي ديدن ژرف نما در اين حالت به جاي بازكردن نگاه خود بايد چشم هاي خود را تا حدي لوچ كند. در اين شيوه چشم چپ تصوير راست را مي بيند و چشم چپ تصوير راست را. براي ديدن اين تصاوير بايد آنها را در يكي از اين دو حالت مشاهده كنيد البته براي دستيابي به هر يك از اين دو حالت چندين روش وجود دارد. شرح كامل اين روش ها دركتاب ژرف نگار (‌معرفي شده در همين صفحه) ‌ذكر شده است. اگر تا كنون با اين تصاوير رو به رو نشده ايد يا نتوانسته ايد تا كنون حجم درون آنها را كشف كنيد، به بخش ژرف نماهاي ارائه شده در سايت حاضر نگاهی بیافکنید.

تصاویر نمونه:
روی هر یک از این تصاویر کلیک کرده و تصویر به دست آمده را به طریقه ی ذکر شده در بند گذشته بنگرید. حجم سه بعدی که برای شما آشکار می شود، برجسته ی همان تصویر کوچکی است که روی آن کلیک کرده اید. بنا بر قرار داد ساخت این تصاویر رنگ سفید را برجسته تر و رنگ سیاه را گودترین سطح تصویر در نظر گرفته ایم. بقیه ی رنگ های طیف بین این دو سطح قرار می گیرند. تصاویر زیر توسط نگارنده در نرم افزار فتوشاپ طراحی شده اند و نرم افزار ژرف نگار هم برای تبدیل آنها به استریوگرام به کار گرفته شده است.

مرتبط: شخصیت فرهنگی


آرامگاه كورش در پاسارگاد

ميدان آزادي تهران

صدف حلزون

جام

نقشه ي ناهمواري هاي ايران

جمجمه ي انسان

برج پيزا در ايتاليا


پروانه


ساعت مچي خودم