اکتبر 17 2016

خطای چشمِ دل

Category: علمی,فرهنگ,فلسفهadmin @ 11:08 ق.ظ

Volx
در یک تعبیر از این پوستر، کیسه پلاستیک ها مرد و جوجه تیغی یک زنِ متبرج است. یعنی این سه تا پلاستیک سه مردِ نجیب اند و آن جوجه تیغی یک خانمِ بد پوشش که برجستگی های بدن اش و یا چکمه و شلوار تنگِ تبرج آمیزش مثل تیغ داخل چشم مردان نجیب رفته و آنها هم سرکوب غرایزشان را مثل سوراخ شدن پلاستیک آرامش قلمداد می کنند.

در تعبیر دوم این سه تا پلاستیک در واقع سه خانمِ عریان یا بدپوشش هستند که روی پلاستیکِ حساس بدن شان پوششِ محافظ مناسبی نپوشیده اند. ماهی هم احتمالن گوهر وجود و عصمت و عفاف آنهاست که در اثر سوراخ شدن پلاستیک آب از دست می رود. آن جوجه تیغی هم یه مردِ معصوم است که ذاتش تیغ تیغی بودن است و می خواهد رد شود و زندگی اش را بکند ولی دائم باید حواسش به این باشد که نکند با تیغِ نگاه نامحرم شیشه ی نازک عفتِ یکی از این خانم ها را بشکند. احتمالن تا زمانی هم که آنها یک چرم سیاه ضد تیغ تن کیسه های خود نکنند، اعصاب درست و حسابی ای هم برای ایشان نمی ماند و خلاصه هر چه که شد پای خودشان است.

احتمالن تعبیر دوم به ذهن طراح نزدیک تر بوده چون فقط یک جوجه تیغی در این تصویر هست و آن هم احتمالن به نمایندگی از شخص طراح این پوستر.

در هر حال هر دو تعبیر به دلیل تقابل و تضادی که بین سطح انتظارات و واقعیت موجود ایجاد می کنند (یعنی بین تئوری و عمل) منفی و زننده هستند. تعبیرِ اول به «کاورت نارسیسیسیم» گرایش داره و تعبیر دوم به مفهومی نزدیک به آن یعنی به «سایکوپتی». نکته ی جالب این است که این دو مفهومِ نزدیک در واقع در تقابلِ هم قرار گرفته اند.

و این می رساند که دو نقشِ «کاورت نارسیسیسیت» و «سایکوپت» که هر دو از دیگری گلایه دارند با هم چفت می شوند و یک ترکیبِ‌ اجتماعی درست می کنند. مثلِ کارهای موریس اشر! هر دو طرفِ دعوا هم حق دارند. اینجا دیگر بحثِ حجاب نیست، در کانتکست های دیگر بحث می کنم مثل روابط رییس و مرئوس یا روابط زناشویی و یا حتا گاهی موجر و مستاجر.

رساندن معنی اینجا کار سختی است چون این لایه از هندسه ی اخلاقیات در زبانِ مدرنِ‌ما به کلمه نیامده.

فقط همین رو بگویم که طرف خطای چشمیِ عجیبی ایجاد کرده. بر اساس همون اصولِ خطای چشمی درست شده، فقط یک لایه عمیق تر از لایه ی بصری را قلقلک می دهد. اصولن اخلاق همه اش هندسه است و مثل هندسه دانستنِ در مورد آن از تغییر پرسپکتیو می آید. هندسه ی آثار اسپیریچوال که عنصرِ تکرار و تغییر پرسپکتیو دارد قدری این ارتباط را به تصویر کشیده است. حلقه ی همدلی (empathy) یعنی همه ی آنهایی که به خاطر خودخواهی خودمان درک شان می کنیم و حلقه ی دانش یعنی مجموعه ی چیزهایی که می دانیم هیچ کدام شامل خارج از خود نمی شوند و خاصیت ترنسندنتال یا اعتلایی ندارند. یعنی طبعن نسبت به نقطه ی کورِ خود کور هستند. ما چه طور می توانیم بفهمیم چه چیزی را نمی دانیم؟ یا وقتی مهر ما شامل حال چیزی نمی شود، خوب چه طور در حق اش انعطاف به خرج دهیم؟ اینها پرسش های هندسی هستند چون با تغییر پرسپکتیو سر و کار دارند.

buluk

پ.ن. این پوستر ظاهرن از تبلیغِ فولکس وا گن برای دقتِ پارک دوبل دزدیده شده و در کانتکست حجاب وارد شده. همین که برادرِها این ارتباط معنایی را کشف کرده اند نشان دهنده ی ذهنِ مجردی است که ما با آلمان ها در اشتراک داریم. ای کاش که رعایت کپی رایت و احترام به حقوق مولف را هم در اشتراک داشتیم.

پیام بگذارید: